تقویم نجومی سال ۱۴۰۵ | تقویم، خسوف، کسوف، بارش شهابی و مقارنه‌های سیارات

تحولات سماوی و گاه‌شماری در افق ایران

حرکت اجرام سماوی و ردیابی مکانیکی خورشید و ماه در پهنه آسمان، پایه گاه‌شماری هجری شمسی را تشکیل می‌دهند. سال ۱۴۰۵ هجری شمسی، از دیدگاه محاسبات نجومی، سالی واجد ویژگی‌های منحصر به فرد در نیم‌قرن اخیر است. این مقاله با رویکرد تخصصی، تمامی رویدادهای نجومی سال ۱۴۰۵، از اعتدال بهاری تا خسوف‌ها و بارش‌های شهابی، با تمرکز بر رویت در جغرافیای ایران را کالبدشکافی می‌کند.

مبانی محاسباتی گاه‌شماری و لحظه تحویل سال ۱۴۰۵

گاه‌شماری هجری شمسی دقیق‌ترین تقویم خورشیدی جهان است و بر اساس عبور مرکز قرص خورشید از نقطه اعتدال بهاری تنظیم می‌شود. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که خورشید در حرکت ظاهری خود بر روی دایرة‌البروج، استوای سماوی را قطع کرده و از نیمکره جنوبی به شمالی وارد شود.

لحظه تحویل سال ۱۴۰۵

• به وقت رسمی ایران: ۱۸:۱۵:۵۹ جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴

• تاریخ میلادی: ۲۰ مارس ۲۰۲۶

• تاریخ هجری قمری: ۳۰ رمضان ۱۴۴۷

• نماد حیوانی سال (طالع‌بینی چینی): اسب (Horse)

نکته: با توجه به وقوع تحویل سال در ساعت ۱۸:۱۵، روز شنبه اول فروردین ۱۴۰۵، نخستین روز رسمی سال جدید است.

تحلیل ویژگی‌های کبیسه و طول سال

سال ۱۴۰۵ هجری شمسی یک سال عادی ۳۶۵ روزه است و پس از سال کبیسه ۱۴۰۴، فاقد روز اضافه در اسفندماه است. دقت تقویم هجری شمسی به گونه‌ای است که خطای آن هر ۳.۸ میلیون سال یک روز رخ می‌دهد، ناشی از دوره‌های کبیسه‌گیری ۳۳ ساله و گاهی بزرگ‌تر.

• هم‌زمانی دقیق آغاز نوروز و عید فطر، تعطیلات رسمی را در فروردین ۱۴۰۵ متراکم کرده است.

فازهای ماه و تقویم کامل ماه نو و ماه کامل

ابرماه (Supermoon): زمانی رخ می‌دهد که ماه بدر در حضیض مداری خود باشد، قطر ظاهری حدود ۱۴٪ بزرگ‌تر و درخشش ۳۰٪ بیشتر است.

خسوف و کسوف در سال ۱۴۰۵

• ماه‌گرفتگی کلی (۱۲ اسفند ۱۴۰۴): پایان نیم‌سایه در ایران هنگام طلوع ماه.

• ماه‌گرفتگی جزئی (۶ شهریور ۱۴۰۵): ورود ماه به سایه اصلی زمین، قدر بیشینه ۰.۱۳۵، قابل مشاهده در تهران و نواحی مرکزی از ۶:۱۸ تا ۹:۱۸ صبح.

• ماه‌گرفتگی نیم‌سایه‌ای (۲ اسفند ۱۴۰۵): شروع ۰۰:۴۲، اوج ۰۲:۴۲، پایان ۰۴:۴۳، قابل مشاهده در تمام ایران.

• خورشیدگرفتگی کلی (۲۱ مرداد ۱۴۰۵): قابل مشاهده در اسپانیا، ایسلند و گرینلند، در ایران حتی جزئی نیست.

تقویم جامع قمر در عقرب سال ۱۴۰۵

به طور میانگین، ماه هر ۲۷.۳ روز از مقابل صورت فلکی عقرب عبور می‌کند. اقامت حدود ۶۰ تا ۷۰ ساعت است. طبق روایات، از اموری مانند عقد، سفر و قرارداد در این ایام پرهیز شود.

بارش‌های شهابی در سال ۱۴۰۵

• برساووشی (مرداد ۱۴۰۵): اوج ۲۱ و ۲۲ مرداد، نرخ ساعتی ۱۰۰–۱۵۰، ماه در محاق است، بهترین مناطق: کویر لوت و مرنجاب.

• جوزایی (آذر ۱۴۰۵): اوج ۲۳ و ۲۴ آذر، نرخ ساعتی ۱۲۰–۱۵۰، ماه در تربیع اول است، آسمان نیمه دوم شب تاریک.

دینامیک سیارات و مقارنه‌های برجسته

• رژه سیاره‌ای فروردین ۱۴۰۵: عطارد، زهره، مریخ، مشتری، زحل و نپتون در کمان کوچک افق غربی پس از غروب خورشید، همراه با هلال ماه.

• مقابله زحل: ۱۳ مهر ۱۴۰۵، صورت فلکی دلو، قابل مشاهده با تلسکوپ کوچک.

• مقابله مشتری: ۲۰ دی ۱۴۰۵، قدر -۲.۹، اقمار گالیله‌ای قابل رویت با دوربین دوچشمی.

مقارنه‌های منتخب

1. زهره و مشتری (۱۹ خرداد ۱۴۰۵) – جدایی ۱.۵ درجه

2. مریخ و مشتری (۲۶ آبان ۱۴۰۵) – جدایی ۱.۲ درجه

3. عطارد و زهره (۷ اسفند ۱۴۰۵) – نزدیک‌ترین فاصله در افق صبحگاهی

اعتدالین و انقلابین

طول فصول به دلیل خروج زمین از مرکز مدار متفاوت است. سرعت حرکت مداری طبق قانون دوم کپلر تغییر می‌کند.

رویت هلال و مناسبت‌های مذهبی

• هلال شوال ۱۴۴۷ (نوروز ۱۴۰۵): مقارنه در ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، قابل رویت در غروب ۱ فروردین.

• هلال ذی‌الحجه ۱۴۴۷: عید قربان ۷ خرداد، عید غدیر ۱۵ خرداد.

• هلال رمضان ۱۴۴۸: آغاز ۱۹ بهمن ۱۴۰۵، مقارنه ۱۸ بهمن.

راهنمای رصد و عکاسی نجومی

1. کمپ رصدی مرداد: بارش برساووشی، مناطق کویری یزد و کرمان.

2. عکاسی خسوف اسفند: ارتفاع ماه بالا، لنز تله از شهرها قابل استفاده.

3. رصد زحل در مهرماه: حلقه‌ها در بازترین حالت، مناسب رصدخانه‌های شهری.

4. مقارنه بسیار نزدیک: در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۴۰۵، همزمان با اوج بارش برساووشی، یک مقارنه بسیار نزدیک بین سیاره زهره و ستاره قلب‌الاسد رخ می‌دهد که برای عکاسان نجومی در ایران بی‌نظیر است.

5. اختفا: در سال ۱۴۰۵، چند اختفای ماه و سیاره زحل رخ می‌دهد که یکی از جذاب‌ترین پدیده‌ها برای رصد با تلسکوپ در ایران است (به خصوص در اواخر سال).

6. وضعیت رصدی مریخ: مریخ در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ به وضعیت مقابله نزدیک می‌شود و اندازه ظاهری آن در تلسکوپ به شدت افزایش می‌یابد؛ این مورد برای رصد عالی است.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز نجومی سال ۱۴۰۵

سال ۱۴۰۵ هجری شمسی، سالی است که نجوم و تقویم سنتی هماهنگ عمل می‌کنند. هم‌زمانی نوروز و عید فطر، ۱۳ ماه کامل، بارش‌های شهابی ایده‌آل و مقارنه‌های سیاره‌ای، سالی پویاترین نجومی دهه را رقم می‌زند. خسوف‌های نیم‌سایه‌ای و جزئی، نقص کسوف‌های غیرقابل رویت را جبران می‌کنند و فرصت رصد و عکاسی در شب‌های تاریک کویری فراهم است.